Teksten zijn eigendom van de schrijver en de uitgever © Tanums Hällristningsmuseum Underslös

Alle afbeeldingen zijn beschermd door copyright © Tanums Hällristningsmuseum Underslös. Ze kunnen uitsluitend gebruikt worden na toestemming van de webbeheerder onder vermelding van © Tanums Hällristningsmuseum Underslös. Inlichtingen info

Toen wij eind maart 2000, met de bekende onderzoeker van rotstekeningen Dietrich Evers, het museum van Schokland in de Noordoost Polder bezochten, zagen wij een groep zwerfkeien liggen. Er was geen bordje bij geplaatst en ze werden ook niet in de folder vermeld. Toch moet iemand ze daar bij elkaar gelegd hebben, omdat er iets bijzonders mee was. Wij zagen op het eerste gezicht dat een aantal stenen voorzien waren van kleinere en grotere ronde uithollingen. Zonder twijfel waren het schaalkuiltjes. Na ruggespraak met Dick Velthuizen van de provinciale Archeologische Dienst Flevoland konden we de stenen in juni van dat jaar onderzoeken.

Een steen was kennelijk afkomstig van een oud gebouw. Er waren sporen van ornamenten en enkele gleuven op te zien. Misschien heeft men er gereedschap op geslepen, misschien is er ook steenpoeder van gewonnen. Op een andere steen konden wij niets bijzonders ontdekken. De 10 stenen met uithollingen hebben wij genummerd. Daarna vonden we bij de stapel stenen die als netverzwaring gediend hebben, nog een elfde steen met drie duidelijke schaalkuiltjes. Opvallend is het verschil in grootte van de kuiltjes. 5 stenen (1, 2, 7, 9 en 11) hebben grote, zuiver cirkelvormige uithollingen met een diameter van 9 tot 12 centimeter die 10 tot 50 mm diep zijn. 4 van deze stenen (1, 2, 9 en 11) hebben ook schaalkuiltjes op de onderkant. De andere zes stenen (3, 4, 5, 6, 8 en 10) hebben kuiltjes met een diameter van slechts 3 tot 4,5 cm en een diepte van 20 tot 30mm. Gezien de diepte van deze betrekkelijk kleine kuiltjes kunnen deze vrijwel zeker alleen met een metalen (ijzeren) voorwerp gemaakt zijn, zeker niet met een rolkei. Er is ook een zekere overeenkomst met de gaten in de stenen die als netverzwaring gebruikt werden. Ze zullen dus van latere datum zijn en kunnen misschien niet als schaalkuiltje gezien worden. Bijzonder is steen nr. 9 die aan een kant 3 schaalkuiltjes heeft die in een driehoek liggen. De diameter is van alle drie 10 cm. Aan de andere kant zijn drie schaalkuiltjes die in een rechte lijn liggen. De diameters zijn resp. 10, 12 en 9cm. De grote middelste kuil is 50 mm diep.

Omdat de archeologische Dienst van Flevoland tot nu toe niet kon achterhalen waar de stenen vandaan komen, is een indicatie over de ouderdom van de schaalkuiltjes niet goed mogelijk. Ze lijken echter oud te zijn. Er zijn in Flevoland vondsten uit de prehistorie gedaan, o.a. uit de Steen- en Bronstijd.
 

Situatieschets van de stenen van Schokland met schaalkuiltjes.

De onderzijde van de stenen 1, 2, 9 en 11.

De stenen 1,2,3,9,10 en 11

Gespecificeerd overzicht van de 11 stenen